Knowledge is the new cool.

nimbles blog

Het puberbrein

Als ouder van een puber weet je maar al te goed wat pubergedrag precies inhoudt. Maar waar komt dit gedrag eigenlijk vandaan? En hoe kun jij er als ouder het beste mee omgaan?

Veranderingen in lijf & hoofd

Tijdens de puberteit is je kind bezig om volwassen te worden. Er zijn een heleboel veranderingen gaande in het lijf én hoofd van je kind. Deze veranderingen hebben duidelijk invloed op het gedrag van de puber. Dit gedrag is voor ouders, leraren en hénzelf soms moeilijk te begrijpen. Waar komt dit gedrag nou eigenlijk vandaan?

Hersenontwikkeling

Er vinden in het brein van een puber twee hele belangrijke ontwikkelingen plaats. De hersenen worden ten eerste een stukje groter en ten tweede verandert de organisatie van de hersenen. Dit zorgt voor onrust en soms chaos in het hoofd van een puber. Niet gek dus als een puber soms last kan hebben van stemmingswisselingen en het soms lijkt alsof ze hun “gezonde verstand” zijn verloren.

De hersengebieden van de mens ontwikkelen zich niet gelijkmatig, maar van achteren naar voren. En juist vóór in de hersenen (de prefrontale cortex) wordt het abstracte denken, het weloverwogen keuzes maken, consequenties van beslissingen overzien, goed plannen en prioriteiten stellen geregeld. Onderzoek laat zien dat de ontwikkeling van dit hersengebied tot het dertigste levensjaar van de mens kan duren.. (Huttenlocher & Dabholkar, 1997). Geen wonder dus, dat je kind pubergedrag vertoont.

Typisch pubergedrag

Pubers zoeken vaker de grenzen op, zetten zich af tegen hun ouders en gaan nieuwe emotionele bindingen aan met leeftijdgenoten. Ze kunnen impulsief handelen, emotioneel gevoelig zijn en ook gevoelig zijn voor groepsdruk. Hun stressniveau ligt daardoor veel hoger dan bij jongere kinderen of bij volwassenen daardoor hebben pubers veel meer angstgevoelens. Een belangrijke oorzaak van de stress van pubers is de vraag of hun leeftijdgenoten hen accepteren. Onderzoek heeft aangetoond dat de hersenen van pubers beduidend meer activiteit vertonen bij het zien van leeftijdgenoten. Dat pubers zo druk zijn met de acceptatie en vergelijking van leeftijdgenoten, hoeft helemaal niet slecht te zijn. Het opzoeken van het avontuur, het opdoen van nieuwe ervaringen en het vele contact met leeftijdgenoten zijn onderdeel van het vormen van een eigen identiteit en het leren van sociale gedragingen. Het nemen van risico’s is daarbij een oefening voor het brein om verder te komen in het leven. In feite is het goed voor de ontwikkeling van de puber.

Dit hoeft niet persé slecht te zijn, omdat het opzoeken van het avontuur en het opdoen van nieuwe ervaringen onderdeel zijn van het vormen van een eigen identiteit. Het nemen van risico’s is een oefening voor het brein om verder te komen in het leven. In feite is het goed voor de ontwikkeling van de puber.

Je puber vrij laten?

Universiteitshoogleraar Neuropsychologie Jelle Jolles heeft onderzoek gedaan naar het puberbrein en legt uit dat een ouder de puber niet te veel vrijheid moet geven om alles te kunnen doen. De puber heeft juist een positieve, gekaderde omgeving nodig voor persoonlijke groei. De periode van de puberteit is een tijd waarin een puber, met de juiste begeleiding, hulp, sturing, motivatie en inspiratie kansen en mogelijkheden kan pakken. De puberteit heeft een doel: je kind leert zichzelf kennen en begrijpen, leert emotionele en sociale vaardigheden en krijgt enorm zelfinzicht. De ouder van de puber speelt een centrale rol in deze ontwikkeling. (Jolles, 2016).

Het is dus heel belangrijk dat ouders contact hebben met hun kinderen en deze houden. De grootste fout die een ouder kan maken, volgens neurowetenschapper Ronald Dahl, is het terugtrekken uit het leven van een puber. Pubers moeten geleidelijk en met hulp van ouders, hun eigen weg zien te vinden om vervolgens, stap voor stap, een volwassen te worden (Dahl, 2004). Maar tot die tijd mogen pubers niet als volgroeide volwassenen worden behandeld en mogen ze niet de verantwoordelijkheden krijgen van volwassenen, hoe graag ze dit ook zeggen te willen.

Deze tips kunnen je helpen met je puber om te gaan

Tip 1: Genoeg slaap

Ondanks dat een puber het liefst laat naar bed gaat, hebben zij vanwege de hersenontwikkeling meer slaap nodig dan een jong kind of volwassene. Pubers hebben circa negen tot tien uur slaap nodig om alle nieuwe indrukken, ervaringen en kennis van de dag te verwerken. Uitgebreid uitslapen is dan ook nodig voor hen om “bij” te kunnen blijven. Laat je kind dus lekker liggen op zondagochtend!

Tip 2: Praat met je puber

Ouders vinden het vaak moeilijk om op het juiste moment met hun pubers te praten. Je kunt als ouder zelf situaties creëren waarin het gemakkelijker praten is met je puber, met name door samen iets te doen. Dwing je kind niet om mee te gaan wandelen, maar ga samen naar een gamecenter naar de bioscoop of een nieuwe kunst tentoonstelling. Kies een activiteit die je puber echt leuk vindt, beweging maakt het praten gemakkelijker.

Tip 3: Lees tussen de regels door

Pubers zijn vaak ongenuanceerd. Misschien reageert jouw puber als: “Je behandelt me altijd als een klein kind!” of “Je luistert nooit naar me!” Natuurlijk is dit niet waar, maar als ouder moet je begrijpen dat ze dit niet letterlijk bedoelen en moet je tussen de regels door lezen. Tijdens de puberteit is je puber bezig met de ontwikkeling van sociale vaardigheden. Bedenk dus dat een puber geregeld onhandig uit de hoek kan komen.
Eigenlijk bedoelt je puber: “Ik heb het gevoel dat je me niet vertrouwt”, en “Ik wil eigenlijk vertellen hoe ik me voel”. In zo’n situatie heb je als ouder de intentie om er achter te komen wat er in het hoofd van je puber omgaat. Zeg dat je echt wilt luisteren naar hem of haar en luister dan zonder in de rede te vallen.

Tip 4: Stel samen regels op

Probeer samen met je puber gezamenlijke afspraken te maken in plaats van het opleggen van regels, wat vaak verpakt is in een democratisch jasje. Probeer bij een probleem niet alleen aan te geven wat jij belangrijk vindt, maar geef je puber ook de gelegenheid om zijn/haar gevoelens en argumenten te uiten. Laat hierbij je puber dan ook met een oplossing komen en stel dan samen afspraken op. De kans is groot dat hij/zij hiermee zich serieus genomen voelt en zal zich gemakkelijker aan de gestelde afspraken te houden.

Onthoud, de puberteit gaat vanzelf weer voorbij 😉

Meer weten?
Dahl, R. (2004). Adolescent brain development: a period of vulnerabilities and opportunities. Annals of the New York Academy of Sciences, 1-22.
Huttenlocher, P., & Dabholkar, A. (1997). Regional differences in synaptogenesis in human cerebral cortex. The journal of Comparative Neurology, 167-178.
Jolles, J. (2016). Het tienerbrein. Amsterdam: Amsterdam University Press B.V.


Vergelijk & vind de beste begeleiding op Nimbles!

Op nimbles vind je huiswerkbegeleiding, bijles, examentrainingcitotraining en ander aanvullend en ondersteunend onderwijs.

Ga naar de website

Over Nimbles.

Nimbles is opgericht in 2015 met het doel ouders helpen in hun zoektocht naar de beste begeleiding voor hun kind. Wij willen met ons onafhankelijke platform de wereld van aanvullend onderwijs transparanter en eerlijker te maken. We vergelijken huiswerkbegeleiders, bijlesleraren en andere dienstverleners en we helpen mensen met kiezen van de oplossing voor hun kind. Met 500+ aanbieders in Nederland blijven we ouders helpen om steeds de beste keuze te maken voor hun kind.

Lees meer

Vergelijk én vind de beste begeleiding online of bij jou in de buurt.

Bekijk onze begeleiders

Samantha
Samantha
Jolanda
Jolanda
Marene
Marene
Ted
Ted